پرونده ایران و آمریکا در سالی که گذشت / از جنجال پهپاد تا رجزخوانی کرونایی / ترامپ شانسی برای دیدار با روحانی تا قبل از انتخابات ۲۰۲۰ دارد؟

پاییز ۹۸ بسیاری از قریب الوقوع بودن دیدار روحانی و ترامپ سخن می‎گفتند، اما ابتدای زمستان بسیاری منتظر وقوع یک جنگ تمام عیار بودند. این امر نشان می دهد که روابط اران و آمریکا در سالی که گذشت بالا و پایین زیادی داشت.

روابط ایران و آمریکا در سال ۹۸ فراز و فرود بسیاری داشت. دو کشور گاه تا مرز مذاکره پیش رفتند و گاه در آستانه جنگ قرار گرفتند.

ترامپ در سال ۹۸ تقریبا سه بار سیاست چماق و هویج را در مورد ایران به کار بست؛ بدین معنی که در عین فشار حداکثری سعی داشت ایران را به مذاکره وادارد.

تحریم و ترس؛ دوره اول فشار آمریکا

آمریکا سال را با تشدید تحریمهایش و اقدامات تندش علیه سپاه پاسداران (به خصوص ورود آن به لیست سیاه گروههای تروریستی) آغاز کرد. در همین حال، ایران به دنبال این بود که برجام را با طرفهای اروپایی ادامه داده وتحریم‌های آمریکا را دور بزند. اما کم کم مشخص شد که اروپایی‌ها نیز قادر به تامین فروش نفت ایران از طریق ساز و کارهای مالی خود نیستند. این اتفاق باعث آغاز عکس العملهای ایران شد.

به جز افزایش تنش در آب‌های خلیج فارس، کاهش گام به گام تعهدات هسته‌ای توسط ایران هم موجب افزایش نگرانی آمریکا شد. ترامپ که ازابتدای ورودش به کاخ سفید دوست نداشت در کشورهای خارجی هزینه کند، تمام تلاش خود را کرد تا نیروهای خود را از خاورمیانه بیرون بکشد. این اتفاق موجب نا امیدی طرفداران و متحدین منطقه ای او یعنی رژیم صهیونیستی  و عربستان شد؛ به همین دلیل، ترامپ رویه تند خود را نسبت به ایران تغییر داد.

رئیس جمهور جنجالی آمریکا سعی کرد دست دوستی به سمت ایران دراز کند و از طریق جلب رضایت کشورمان ، به متحدین خود هم این اطمینان را بدهد که ایران دیگر خطری برای آنها ندارد. این سیاست با فرستادن میانجی‌های مختلف صورت گرفت. ژاپن، فرانسه و عمان سه میانجی اصلی آمریکا برای مذاکره با مقامات ایران بودند.

دوره دوم فشار و ترغیب، وقتی همه آماده مذاکره بودند

با این حال، نه محکم مقامات ایران نقشه های ترامپ را بر باد داد. با شکست اولیه ترامپ در مورد اجرای طرح مذاکره، او وارد فازدوم سیاست چماق  و هویج شد. از طرفی فشارها و تحریمهای خود را افزایش داد؛ از طرف دیگر به فرانسه پیغام داد که آماده مذاکره با حسن روحانی در نشست مجمع عمومی سازمان ملل است.

اکنون بسیاری آماده مذاکره رو در رو بوده و تحلیلهای مختلفی را در مورد آن می نوشتند. با افزایش تنش در خلیج فارس و عدم مذاکره مقامات در سازمان ملل، تلاش دوم ترامپ هم بی ثمر بود.

دوره سوم سیاست چماق و هویج؛ ترور و انتقام سخت؛ همه به سوی جنگ

رئیس جمهور آمریکا برای بار سوم سیاست فشار و مذاکره خود را پیش گرفت. این بار اما این سیاست بیش از هر زمان دیگری دو کشور را در آستانه درگیری نظامی قرار داد. از همان ابتدا نیز بسیاری از تحلیلگران می‌گفتند که عراق بیش از سوریه می‌تواند اتاق باروت ایران و آمریکا باشد. ترامپ روی عراق فشار می‌آورد که روابط خود را با ایران قطع کند. از طرفی ایالات متحده حضور نظامی خود را در عراق بیشتر کرد. این اقدام باعث افزایش تنش نیروهای مقاومت عراق به خصوص حشد الشعبی شد. در این تنش‌ها یک پیمانکار آمریکایی کشته شد. آمریکا به تلافی این حادثه، چند تن از نیروهای حشدالشعبی را شهید کرد. عراقی‌ها در عوض به کنسولگری آمریکا حمله کرده و آن را به محاصره درآوردند. آمریکا ایران را مقصر این حادثه دانست و به تلافی این اقدام طی یک عملیات تروریستی سردار قاسم سلیمانی و ابو مهدی المهندس(فرمانده ارشد حشد الشعبی) را به شهادت رساند.

ایران در واکنش به این اقدام تروریستی بلافاصله پایگاه عین الاسد را بمباران کرد؛ حالا همه آن کسانی که در پاییز حرف از مذاکره می‌زدند، آماده جنگ شده بودند. با این حال، آمریکا پاسخی به حملات ایران نداد. پس از مشخص شدن ماجرای اشتباه پدافندی سپاه در مورد هواپیمای اوکراینی، توجهات به سمت دیگری معطوف شد وسطح تنش بین ایران وآمریکا کمی پایین آمد.

با ورود موج کرونا به جهان، توجهات سیاسی و نظامی دو کشور علیه یکدیگر باز هم کمتر شد و هر چند درگیری های نظامی در عراق همچنان ادامه داشت اما این درگیری ها منجر به حادثه خاصی نشدند.

جنگ و صلح؛ پیش بینی روابط ایران و آمریکا در سال ۹۹

اکنون و در آستانه سال جدید بسیاری حدس می‌زنند که روابط ایران وآمریکا تغییراتی نسبت به سال گذشته داشته باشد. انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۰ نزدیک است. اگر ترامپ بتواند بر رقیب احتمالی‌اش یعنی جو بایدن دموکرات پیروز شود، احتمال پیچیده تر شدن معادلات خاورمیانه و روابط ایران و آمریکا بیشتر است؛ اما اگر جو بایدن پیروز انتخابات شود، باید منتظر بهبود احتمالی روابط دو کشور و حداقل بازگشت آمریکا به برجام باشیم.

به هر حال، آنچه مشخص است این است که سال ۹۹ سالی سرنوشت ساز برای روابط خارجی ایران خواهد بود. باید صبر کرد و دید که در آینده چه رخ می‌دهد.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *