شبکه جهانی فاطمه الزهراء

جمهوری اسلامی یا امارت اسلامی؟ مساله اینست! گفتگو با دکتر کریم پاکزاد

پس از اتفاقاتی که در اوت ۲۰۱۹ افتاد و آمریکا به دستور دونالد ترامپ مذاکرات با طالبان را بدلیل کشته شدن سربازان آمریکایی متوقف کرد، حالا در دوحه پایتخت قطر توافقنامه صلح میان آمریکا و طالبان امضا شده است، هر چند دولت فعلی افغانستان برخی بندهای توافقنامه را در حیطه اختیارات آمریکا نمی داند، با اینحال طالبان از امضای این توافقنامه خرسند به نظر می رسند.

دکتر کریم پاکزاد، تحلیل گر مسایل سیاسی و پژوهشگر بنیاد مطالعات استراتژیک فرانسه در گفتگوی ویژه با خبرگزاری شفقنا افغانستان درباره توافقنامه صلح اظهار کرد: آنچه را که آنها(زلمی خلیلزاد، افغان آمریکایی تبار و نماینده ویژه ایالات متحده آمریکا و ملا عبدالغنی برادر، رییس دفتر سیاسی طالبان) امضا کردند توافقنامه صلح میان آنها، بعنوان دو طرف اصلی جنگ  میباشد. ولی روند صلح در افغانستان بسیار پیچیده است. اگر دو بخش اصلی این مذاکرات طالبان و آمریکا هستند، دولت افغانستان نیز بخش سوم روند صلح است. در درون این بخش سوم بازهم بخشهای دیگری وجود دارند که همه نگاه یکسان به پروسه صلح ندارند.

وی گفت: به عقیده من توافقنامه صلح میان آمریکا و طالبان، در واقعیت یک نوع متارکه جنگ میان آنهاست. هر متارکه جنگ و حتا آتش بس در درون خود  قوه های متضاد و متخاصم  دارد که منافع  متفاوت و حتا تعبیر متضاد از سند صلح میتوانند داشته باشند و منبع ادامه جنگ باشد. این توافقنامه، گام اولی و مهم بطرف صلح است. اما اگر گامهای دیگر، بویژه مذاکرات بین الافغانی مثبت، بدنبال آن نباشد، صلح برقرار نمیشود.

دکتر پاکزاد در پاسخ به این پرسش که گام بعدی طالبان چه خواهد بود، عنوان کرد: گام بعدی برای طالبان مطابق توافقنامه صلح، آغاز مذاکرات بین الافغانی، ده روز بعد از امضای توافقنامه می باشد. گرچه واشنگتن با کنار گذاشتن اشرف غنی و “حکومت وحدت ملی” از مذاکرات صلح دوحه به خواست طالبان تن داد و در عین حال به تضعیف دولت افغانستان پرداخت، ولی حکومت کابل و نیروهای مخالف طالبان هم یک واقعیت است.

وی افزود: من شک دارم که آمریکا بدون یک توافقنامه میان افغانها همه نیروهای خود را  مطابق این توافقنامه طی ۱۴ ماه از افغانستان بیرون کند. به هر صورت از همان فردای امضای توافق میان امریکا و طالبان، مفاد توافقنامه در حال نقض شدن است.

پژوهشگر بنیاد مطالعات استراتژیک فرانسه با اشاره به سخنان اشرف غنی مبنی بر نپذیرفتن آزادسازی ۵ هزار زندانی طالب از زندانهای حکومت، گفت: اشرف غنی که در جریان مذاکرات با طالبان با فشار زیاد آمریکا مجبور به خاموشی بود، حالا میخواهد انتقام بگیرد، حتا به قیمت ضربه زدن به روند صلح! او نمیخواهد یکی از مواد توافقنامه صلح، یعنی آزادسازی ۵ هزار زندانی طالبان در بدل آزادی یک هزار زندانی نیروهای امنیتی، را عملی کند. آغاز مذاکرات بین الافغانی نیز که ۱۰ مارس پیش بینی شده، با توجه به اختلافات درونی نظام کابل مشکل به نظر میرسد.

دکتر پاکزاد در پاسخ به اینکه آیا طالبان به دموکراسی باور دارند؟ بیان داشت: جواب منفی است، طالبان اعتقادی به دموکراسی ندارند. اعتقادات دموکراسی از ریشه با اعتقادات دینی طالبان در تضاد است. یک نظام دموکراتیک مشروعیت خود را از مردم میگیرد، مردم نمایندگان خود را که بنام آنها حکومت میکنند توسط انتخابات آزاد، شفاف، عادلانه وهمه شمول برمیگزینند. طالبان به انتخابات عقیده ندارند و نظام اسلامی مد نظر آنها(امارت) مشروعیت خود را از شریعت می گیرد.

وی با اشاره به اینکه صلح گاهی به معنای درماندگی از ادامه جنگ تعبیر می شود، یادآور شد: صلح به معنی پایان دادن به جنگ یا شکست کامل یک جانب جنگ است، مانند شکست آلمان نازی و جاپان در جنگ جهانی دوم. در نتیجه جنگ جهانی دوم، صلحی که برقرار گردید، صلح کشورهای پیروزمند بود. آنها(قدرتهای پیروز) حتا در تدوین قانون اساسی و ماهیت اداری دولتهای آلمان و جاپان نقش داشتند. از همینجا بود که اصطلاح پاکسا امریکانا بوجود آمد. نوع دیگر صلح آن است که دو طرف جنگ سرانجام به بن بست میرسند و بعد از متارکه، توافقنامه صلح را امضا میکنند. اینگونه صلح ممکن است میان دو کشور مسلمان باشد( ایران و عراق)، ممکن است میان یک کشور کمونیست و یک کشور کاپیتالیست باشد( ویتنام شمالی و امریکا) و یا آنچه که سابقه ندارد میان یک جنبش یا یک گریلا* و یک کشور(طالبان و امریکا) اتفاق بیفتد.

پژوهشگر مسایل سیاسی در ادامه با اشاره به بن بست جنگ در افغانستان، اذعان کرد: من فکر میکنم که این توافقنامه راه را برای صلح هموارتر ساخته است. همه می دانند که جنگ افغانستان به بن بست رسیده بود(البته بجز افغانها). ۱۸ سال جنگ، در حدود یک هزار میلیارد دالر مصرف، ۲۴۰۰ سرباز کشته آمریکا و حکومت کابل که بطور مصنوعی با اسلحه و پول روی پاهایش نگه داشته شده، در نهایت آمریکا قادر نبود طالبان را در بخش نظامی شکست بدهد. از طرف دیگر طالبان هم قادر نشدند از نگاه نظامی چیره شوند و حکومت کابل را سرنگون سازند. از سوی دیگر طالبان روز بروز قویتر شده و مردم آمریکا هم روز بروز بیشتر مخالف این جنگ میشدند. 

وی افزود: بر علاوه هزینه های مادی این جنگ، سالانه در حدود ۲۰ هزار سرباز افغان  و چند هزار مردم غیر نظامی هم کشته میشدند، ازینرو ادامه جنگ برای هیچ کدام از طرفین قابل قبول نیست. بعد از این گام اول(امضای توافقنامه)، اگر افغانها بتوانند به یک توافق سیاسی که در بهترین حالت تقسیم قدرت با طالبان است برسند، ممکن است صلح برقرار شود، ولی صلح طالبانی با فشارها و قیودات مستکبرانه که مردم قبل از ۲۰۰۱ شاهد آن بودند.

دکتر پاکزاد در پاسخ به اینکه چه چیزی در انتظار افغانستان است؟ دموکراسی یا امارت اسلامی؟ گفت: من فکر میکنم آنچه در انتظار افغانستان است، نه دموکراسی است و نه امارت اسلامی. قبلآ گفتم که طالبان با دموکراسی میانه خوب ندارند، در هنگام امارت اسلامی شان حتا قانون اساسی وجود نداشت و به گفته خودشان قرآن قانون اساسی آنها بود.

وی در ادامه بیان داشت: از سوی دیگر من فکر نمی کنم که آنچه در کابل بنام نظام جمهوریت یاد میشود یک دموکراسی باشد. البته برخی از مظاهر دموکراسی، بویژه آزادی نسبی رسانه ها و تصویب برخی قوانین وجود دارد و انتخابات هم که یکی از ارزش ها و ابزار حکومتداری در یک دموکراسی می باشد پذیرفته شده، ولی در عمل آنرا بکلی مسخ نموده اند و نمیتوان واقعآ ز دموکراسی حرف زد. در توافقنامنه صلح میان آمریکا و طالبان، دو یا سه بار زمانی که از آینده صحبت میشود از اصطلاح ” حکومت اسلامی” نام برده شده است. من فکر میکنم که طالبان با آمریکا توافق نموده اند که نظامی که از مذاکرت بین الافغانی بیرون میشود نه “جمهوی اسلامی” خواهد بود و نه  “امارت اسلامی” بلکه حکومت اسلامی یکنوع سنتز میان هردو خواهد بود.

گریلا: جنگو، شورشی، اصطلاحی است برای جنگجویان شورشی.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شبکه جهانی فاطمه الزهرا(س)

FREE
VIEW